Kto może zgłosić projekt ustawy? Pięć ścieżek
Projekt ustawy może wnieść pięć podmiotów: posłowie (co najmniej 15 albo komisja sejmowa), Senat, prezydent, Rada Ministrów i grupa co najmniej 100 000 obywateli. To inicjatywa ustawodawcza z art. 118 Konstytucji. W 10. kadencji najwięcej projektów wniósł rząd: 548 z 992, i to one najczęściej stają się prawem. Do Dziennika Ustaw trafiło 74% projektów rządowych i 21% poselskich.
Poradnik · 4 min czytania · aktualizacja:
Najważniejsze w skrócie
- Rodzaj projektu widać w tytule druku: rządowy, poselski, komisyjny, senacki, obywatelski albo przedstawiony przez prezydenta.
- Projekt rządowy da się obserwować przed Sejmem. Poselski pojawia się od razu jako druk.
- Projekt obywatelski wymaga 100 000 podpisów zebranych w 3 miesiące i nie przepada z końcem kadencji.
Kto ma inicjatywę ustawodawczą?
- Posłowie. Projekt wnosi co najmniej 15 posłów albo komisja sejmowa (art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu).
- Senat. Projekt wymaga uchwały całej izby.
- Prezydent.
- Rada Ministrów. Tylko ona może wnieść projekt ustawy budżetowej (art. 221 Konstytucji).
- Obywatele. Co najmniej 100 000 osób mających prawo wybierania do Sejmu.
Każdy wnioskodawca musi przedstawić skutki finansowe projektu (art. 118 ust. 3 Konstytucji) i może go wycofać do końca drugiego czytania.
Które projekty najczęściej stają się prawem?
| Wnioskodawca | Wniesione | Uchwalone przez Sejm | Ogłoszone w Dz.U. |
|---|---|---|---|
| Rada Ministrów | 548 | 486 | 403 (74%) |
| Posłowie | 357 | 101 | 74 (21%) |
| Komisje sejmowe | 27 | 16 | 11 |
| Prezydent | 23 | 3 | 2 |
| Senat | 20 | 11 | 9 |
| Obywatele | 17 | 4 | 4 |
Liczby dotyczą projektów, a nie ustaw: kilka projektów w tej samej sprawie Sejm często rozpatruje wspólnie i uchwala jako jedną ustawę. Część projektów jest też nadal w toku.
Czym różni się projekt rządowy od poselskiego i obywatelskiego?
Projekt rządowy
Zanim trafi do Sejmu, przechodzi uzgodnienia między resortami, konsultacje publiczne i opiniowanie. Każdy etap widać w serwisie legislacja.gov.pl. Do projektu dołączona jest ocena skutków regulacji. Dla firmy to najwcześniejszy sygnał i najlepszy moment na zgłoszenie uwag.
Projekt poselski
Nie ma etapu rządowego, więc pojawia się od razu jako druk sejmowy. Od 31 października 2024 r. projekty poselskie i obywatelskie przechodzą 30-dniowe konsultacje społeczne w Systemie Informacyjnym Sejmu, które Marszałek może skrócić albo pominąć (art. 34a Regulaminu Sejmu). Jeśli poparcie spadnie poniżej 15 pierwotnych sygnatariuszy, projekt uważa się za wycofany.
Projekt obywatelski
Komitet inicjatywy ustawodawczej ma 3 miesiące na zebranie 100 000 podpisów. Pierwsze czytanie odbywa się co do zasady w ciągu 3 miesięcy od wniesienia projektu. Jako jedyny nie podlega zasadzie dyskontynuacji: Sejm następnej kadencji rozpatruje go bez ponownego wnoszenia.
Źródła
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 118, 119 i 221 (sejm.gov.pl)
- Regulamin Sejmu, tekst jednolity M.P. 2026 poz. 573 (ISAP)
- Ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, tekst jednolity Dz.U. 2018 poz. 2120 (ISAP)
- API Sejmu: procesy legislacyjne 10. kadencji (stan na 11.10.2026)
- Rządowy Proces Legislacyjny (legislacja.gov.pl)
Udostępnij poradnik
Nowe ustawy w Twojej skrzynce.
Raz w tygodniu: co zmieniło się w Sejmie w Twojej branży.